یکی از سبکهای موسیقی، موسیقی رمانتیک است. پس از کلاسیسم، دورۀ رمانتیک در موسیقی شروع میشود. دورهای که از سالهای 1820 تا 1900 میلادی به درازا میکشد. شوبرت، شومان، لیست، مندلسون، برلیوز، ایلیچ، چایکوفسکی، برامس، پوچینی و واگنر از برجستهترین آهنگسازان رمانتیک به شمار میآیند. این موسیقی غنا و تنوع بالایی دارد و هم اکنون منسوخ نشده و در کنسرتها و اپراهای کنونی نیز اجرا میشود. این موسیقی دارای ویژگیهایی است که آن را از سبکهای دیگر متمایز میکند.
سبک شخصی
موسیقی رمانتیک تأکید بیسابقهتی بر خودنگاری و سبک شخصی دارد. چایکوفسکی دربارۀ سمفونی چهارمش چنین نوشته است که حتی یک میزان هم نبوده است که به راستی آن را حس نکرده باشم و بازتاب درونیترین احساساتم نبوده باشد. هدف شوپن نیز جهانی نو موسیقی بوده است. بسیاری از آهنگسازان رمانتیک آثاری آفریدهاند که از نظر کیفیت صوتی یکتا و بازتاب شخصیت آنها است.
اهداف و مضامین
رمانتیکها به کشف کهکشانی حسی نایل آمدهاند که جلوهنمایی و صمیمیت، غافلگیری و مالیخولیا، شعف و آرزومندی، شماری از جلوههای آنها به شمار میآید. آوازها و اپراهای بیشماری در ستایش عشق رمانتیک پدید آمدهاند. دلباختگان در این آثار غمزدهاند و مانع توانفرسا پیش رو دارند. فریبندگی مضمونهای شگفت و یا شیطانی نیز در قطعههایی همانند کابوس جشن ساحران از سمفنوی وانتاستیک اثر برلیوز به بیان درآمده است
ناسیونالیسم و اگزوتیسیسم
ناسیونالیسم نهضت سیاسی پردامنه و مهمی بود که بر موسیقی سدۀ نوزدهم تأثیر گذاشت. ناسیونالیسم موسیقیایی هنگامی جلوه گر شد که آهنگسازان رمانتیک با به کارگیری ترانهها، رقصها و افسانههای عامیانه و تاریخ سرزمین زادهگاهشان، آگاهانه و خودخواسته به آفرینش آثاری با هویت ویژۀ ملی پرداختند. رنگ و بوی ناسیونالیستی در موسیقی رمانتیک، خواه لهستانی باشد، روسی و یا آلمانی، با روحیه جهانیتر موسیقی کلاسیک تضاد دارد. جذابیت هویت ملی باعث سوق یافتن آهنگسازان رمانتیک به استفاده از مواد موسیقیایی رنگارنگ سرزمینهای بیگانه شد و روندی را پدید آورد که اگزوتیسیسم موسیقیایی نامیده میشود. برای مثال، برخی از آهنگسازان ملودیهایی با رنگ و بوی آسیایی مینوشتند و یا چنان ریتمها و سازهایی را به کار میگرفتند که به سرزمینهای دوردست تعلق داشت.
هارمونی
رمانتیکها افزون بر استفاده از رنگهای صوتی تازه، به کشف آکوردهای تازه و شیوههایی نو در استفاده از آکوردهای معمول و آشنا نیز نایل آمدند. آهنگسازان رمانتیک در پی شور احساسی شدیدتر بودند، در آثارشان هارمونی غنی و رنگارنگ و پیچیده را جلوهای برجسته بخشیدند.
