کارکردهای موسیقی بسیاری ویژه و متعدد است که در طی دورانهای مختلف به گونههای متفاوتی خود نمایی میکند. برخی از این کارکردها با گذر زمان نقشی پایدار و ماندگار و با ثبات داشتهاند. کارکردهای فوق از آنجایی که با نیازهای انسانی رابطهای همبسته و پویا داشتهاند به بسط و توسعۀ موسیقی کمک شایانی کردهاند. نیازهایی که میتوان در نظر گرفت افزایش قدرت شناخت، بلوغ روحی، متر ارزیابی، لذت آفرینی، سوگواری، ارتباطات، تعادل باطنی، سیاست بازی، داستان سرایی، آرامش بخشی، انعطاف پذیری، نمایشگر و تصویرساز چهرههای انسانی، ابزار بیان، انسان سازی و نگرشهای دین گرایانه است.
افزایش قدرت شناخت
یکی از کاربردهای حساس موسیقی افزایش قدرت شناخت است. با توجه به سیستم اعصاب و روانشناسی، شناخت، شامل تمامی فرآیندهای ذهنی است که بازشناسی، یادگیری، بخاطر سپردن و مورد توجه قرار دادن اطلاعات متغیر در محیط را ممکن میسازد. با تقویت حس شنیدن مواردی همانند تقویت قدرت شناخت و تمیز شنیداری، افزایش توانمندی تجزیه و تحلیل شنیداری، تقویت حافظه شنیداری، تقویت قدرت تداعی شنیداری، تقویت توانایی تکنیل شنیداری، تقویت توانایی تکمیل شنیداری و نماد بلوغ روح بدست میآید.
ارزیابی
روانشناسان اجتماعی میتوانند با شنیدن موسیقی جوامع مختلف به خصوصیات روحی روانی آنها پی ببرند. حتی براساس موسیقی میتوان حوزۀ جغرافیایی و موقعیت آب و هوایی مردمان آن ناحیه را عنوان کرد. ضمن مثال مردمان نواحی گرمسیری آفریقایی جنوبی هیچ گاه موسیقی اهالی سیبری را ندارد و ساکنان سیبری موسیقی حرکت آفرین و پرجنب و جوش گرمسیریان را نمیپذیرند. هر چه نظم موسیقی بیشتر باشد، شنونده نیز منظمتر رفتار و زندگی میکند و در عین حال موسیقی نامنظم، رفتارهای پرخاشگرانه و عصیانگر را تقویت میکند.
لذت آفرینی
لذت بردن و آفرینش شادمانی از کار ویژه و دیرآشنای موسیقی است. گرفتن انرژی از موسیقی و بازتوانی برای آینده از ویژگیهای موسیقی به شمار میآید. آنتونی استور مینویسند، لذت بردن از موسیقی و سایر هنرها، فعالیتی است که تا اندازهای ما را از زندگی معمول مبتنی بر بده بستانهای خود دور میکند.
تعادل باطنی
موسیقی از آنجایی که بر پایۀ نظم و تقارن و تناسب استوار است، نظم آفرین و تقارن ساز است. مهجزه آسا، رفتارهای بیرونی و منش درونی انسانها را دگرگون میکند. موسیقی از آشفتگی نظم میآفریند و به آن وحدت میبخشد.
