معرفی نوعی ساز کوبهای قدیمی
بیشتر نوازندههای سازهای کوبهای ذکر کردهاند که نواختن را با کوفتن و زدن روی وسایل و هر ابزاری که در دسترس بوده است، شروع کردهاند. شاید شما هم از این قانون پیروی کردهاید. در اکثر کشورهای دنیا شیوههای سنتی برای نواختن سازهای کوبهای وجود دارد که بهعنوان یکی از تفریحات جهانی محسوب میشود و بدون توجه به سبک و سیاق در موسیقی میتوان از آن لذت برد. یکی از این سازها ساز جیمبه کوبهای است که سازی قدیمی و آفریقایی جذاب است.
معرفی ساز قدیمی و کوبهای جیمبه
این ساز از کشور آفریقا و بخش غربی آن مانند مالی، گینه، بورکینافاسو و … نشئتگرفته و از جمله سازهای پرکاربرد در بین اکثر قبیلههای آفریقایی است که در بیشتر مراسمها و عیدهای خود آن را مینوازند. ساز جیمبه کوبهای جایگاه خاصی در بین فرهنگ این مردم دارد و برای نوازندگان این ساز احترام زیادی قائل میشوند. ساز جیمبه با همراهی ساز دونان نواخته میشود و قدمتی حدود ۴۰۰ تا ۸۰۰ سال را دارد که در زمان امپراتوری مالی آهنگران ساز کوبهای را ساختند.
در آفریقا نوازندگان ساز جیمبه کوبهای همگی مرد هستند و زنان کمتری به نواختن این موسیقی میپردازند. ولی سازهایی همچون کیزه، شکره و … را زنان مینوازند که صدایی شاد و بلند دارد و موجب شده از این ساز در مراسمها و عیدها بیشتر استفاده کنند.
ساختار ساز جیمبه
دانستید این ساز مال کدام کشور بوده و چه کسانی آن را مینوازند، حالا میخواهیم ساختار این ساز را بدانیم. ساز جیمبه کوبهای شکل جام مانند دارد و شامل ساقه و کاسه است که ایستاده یا عمود نواخته میشود. برای تولید و ساخت بدنه این ساز از چوبهای درختانی مانند بلوط، راش، گردو، توت و … استفاده میشود. البته در آفریقا برای ساخت این ساز از چوب درختان ماهون استفاده بیشتری میشود و از لنگه و ایروکو هم در تولید بدنه این ساز بهره میبرند.
برای ساخت پوسته بالای این ساز زیبا از پوستهایی که دباغی نشده بعضی از حیوانات مانند بز استفاده میکنند. برای اینکه این پوسته را به بدنه چوبی این ساز وصل کنند از طناب استفاده میکنند. البته این نوع ساختار ساز جیمبه از نوع قدیمی و اصیل این ساز است. زیرا برای ساخت ساز جیمبه کوبهای امروزه از چوب و حتی پوست حیوانات کمتر استفاده میشود و از مواد و جنسهای بسیار مقاومی مانند آکوستیک، پلاستیک، فایبرگلاس و… استفاده میشود که متریالهایی سبک و دارای قیمت مناسبتری هستند.
در ساخت پوست بالایی این ساز هم از پوست مصنوعی مانند مایلار بهره میبرند. این ساز در اندازههای متنوعی تولید میشود و ارتفاع آن از ۵۸ تا ۶۳ سانتیمتر هم میرسد و دارای وزن ۳ کیلوگرمی تا ۴ کیلوگرمی است.
استفاده از ساز جیمبه در عصر مدرن
این ساز امروزه به طور مکرر در موسیقیهای امروزی مورداستفاده قرار میگیرد، مخصوصا زمانی که سبک پاپ با دیگر سبکهای موسیقی تلفیق میشود. این ساز هم در آثار هنرمندان معروف و در گروههایی مانند گروه بیتلز استفاده شده است. بیشتر درامها از ساز جیمبه در پرکاشن و کیت درامهای خود قرار میدهند و البته در بعضی از مواقع این ساز به روش سنتی هم نواخته میشود. در برخی از موارد در اجراهای گروههای مختلفی مانند راک برای نواختن این ساز از چوب استفاده میکنند تا صدای ساز بیشتر و بلندتر شود.
در سبکهایی که زیر شاخه راک است این مورد بیشتر دیده میشود. بیشتر افراد اعتقاد دارند ساز جیمبه کوبهای از سبک و ریشه روحانی خود فاصله گرفته است و میخواهند این ساز را به ریشه قدیمی خود برگردانند و آن را به همان صورت حفظ کنند. البته بعضی از افراد هم اعتقاد دارند که اگر یک ساز جیمبه کوبهای در آفریقا و قسمت غربی تولید و ساخته نشده باشد نمیتوان گفت آن ساز اصیل و واقعی است. اگرچه این ساز کاربرد سنتی خود را ازدستداده است؛ اما نوازندگان ماهر یا مبتدی جیمبه از سنتهای قدیمی و ارزشهای این ساز آگاهی دارند.
کلام پایانی
باتوجهبه توضیحاتی که در مورد ساز جیمبه کوبهای داده شد، از جمله سازهای زیبایی است که در آموزشگاه موسیقی آوای چکاوک میتوان انواع مختلف سازهای کوبهای را آموزش دید و با تمام جزئیات و اصول نواختن این سازها بهدرستی آشنا شد.
