مد چهارگاه از ديدگاه كلنل علينقی وزيري
در گام چهارگاه هميشه دو علامت نيم پرده ي برشو و دو علامت ربعي فروشو با هم وارد شده اند، چنانکه ذيلا ملاحظه ميشود در گام چهارگاه مثل گام بزرگ، دو دانگ مساوي است. دور مدگردي ها به پنجم برشو و پنجم فروشو مثل گام بزرگ منظم و خوش آهنگ و ملايم جلو ميرود. يعني مثل همايون سخت نيست. زيرا در انجا در هر مدگردي چهار علامت عرضي تغيير مي يافت و در اينجا دو عدد بيشتر تغيير نمي كند.
در آخر هر دانگ نيم پرده است. يعني در واقع براي هر دانگ در حركت برشو يک نت محسوس وجود دارد كه منطق دو علامت نيم پرده ي برشو را بيان مي كند. — اگر گام را فروشو حساب كنيم، در آخر هر دانگ نيز يک محسوس فروشو(منتها به فاصله ي ملايم دوم نيم بزرگ) موجود است كه منطق دو علامت ربعي فروشو را بيان مي كند.
منظور از زمينه هاي تاريخی و ساختار مدال دستگاه چهارگاه، پیشینههای ساختاری و پیشرفت این دستگاه است
آكورد برشو تنيک ، آكورد بزرگ است و آكورد فروشو از تنيک نه بزرگ و نه كوچک است. بلکه ميتوان آن را آكورد سه صدايي معتدل خواند. زيرا دو سوم نيم بزرگ روي هم آمده است و صداداري آن كاملا معتدل است.
پس چهارگاه را مي توان گامي فرض نمود كه در آن واحد هم برشو و هم فروشو باشد. اينک بطور نمونه گام چهارگاه دو را كه در تار معمول است و از طرفي با گام دوي بزرگ به راحتي مي توان مقايسه نمود.
نتي كه بعلاوه گرفته سوم نيم بزرگ فروشو تنيک است كه در چهارگاه اغلب به جاي محسوس از روي اين نت فرود به تنيک مي آيد و اين نمونه ي وقار و رسميتي است كه كمي هم بوي رزم آزمايي و جنگجويي از آن استشمام ميشود.
مد چهارگاه از ديدگاه مجيد كيانی
فواصل درجات چهارگاه تقريبا همان فواصل درجات سه گاه است ، با اين تفاوت كه ترتيب دانگهاي آن و پرده هاي شاهد، ايست و همچنين روند نغمات در چهارگاه به گونه اي ديگر شکل ميگيرد. –مد چهارگاه از ديدگاه داريوش طلايی:
از ديدگاهِ داريوش طلايي
دانگِ چهارگاه (هر دانگ شاملِ فاصله ي چهارم درست، برابر 511 سنت است) به صورتِ زير معرفي ميشود.
