موسيقی سنتی ايرانی
موسيقی سنتی ايرانی كه به آن موسيقی كلاسيك و موسيقی دستگاهی نيز گفته میشود شامل دستگاهها، نغمهها و آوازهاست. اين ژانر از موسيقی قدمت بسيار طولانی در تاريخ هنر موسيقی ايران دارد و شروع آن به پيش از ميلاد مسيح باز میگردد. آسيای ميانه، افغانستان، پاكستان، جمهوری آذربايجان، ارمنستان، تركيه و يونان از جمله مناطقی هستند كه تحت تاثير موسيقی ايرانی قرار گرفتهاند و البته تاثيراتی هم روی آن گذاشتهاند.
نبايد فراموش كرد كه موسيقی هر كشوری در هر دورهای، آيينهای تمام نما از اوضاع اجتماعی آن كشور است و تغيير و تحولات جامعه را به خوبی بيان میكند. علاوه بر اين موسيقی سنتی در هر كشوری برگرفته از سنتها، آداب و فرهنگ آن جامعه است.
دستگاههای موسيقی سنتی
موسيقی سنتی دارای هفت دستگاه است كه شامل
دستگاه شور
دستگاه همايون
دستگاه ماهور
دستگاه نوا
دستگاه سه گاه
دستگاه چهار گاه
دستگاه راست پنج گاه
آوازهایموسيقی سنتی
علاوه بر دستگاه، موسيقی سنتی دارای پنج آواز هم هست كه هر كدام از اين آوازها متعلق به يك دستگاه خاص است. اين آوازها شامل
آواز ابوعطا متعلق به دستگاه شور
آواز بيات ترك متعلق به دستگاه شور
آواز افشاری متعلق به دستگاه شور
آواز دشتی متعلق به دستگاه شور
آواز اصفهان متعلق به دستگاه همايون
در ادامه به سازهای موسيقی سنتی خواهيم پرداخت و انواع ساز اين سبك موسيقی را معرفی خواهيم كرد.
بربط، سنتور، تنبور، چنگ، تمبك، شور انگيز، قانون، قيچك، نی، دف، تار، سه تار، دوتار، كمانچه، عود، دايره، ضرب، چگور، تمبيره، سرنا، دودوك، نی انبان، قره نی، دون علی، دوزاله، دهل، دمام، تاس، نقاره، طبل، كرنا، ديوان، هزارتا، چنگ، اكتار و…
موارد فوق بخش عمدهای از سازهایی است كه در موسيقی سنتی كاربرد دارد علاوه بر موارد فوق سازهای ديگری از جمله سازهای محلی در اين نوع از موسيقی استفاده میشود.
اساتيد موسيقی سنتی
غلامحسين درويش خان، علی نقی وزيری، سيد جلال تاج اصفهانی، حبيب سمايی، ابوالحسن صبا، قمر الملوك وزيری، روح الله خالقی، حسن تهرانی، محمدرضا شجريان برخی از اساتيد شاخص اين سبك از موسيقی ايرانی به شمار میروند.
موسيقی پاپ ايرانی
موسيقی پاپ كه به آن موسيقی عامه پسند نيز گفته میشود سبكی از موسيقی است كه شكل مدرن آن اواسط دهه 1950 در ايالات متحده و بريتانيا شكل گرفت. موسيقی پاپ ايرانی در قرن 19 ميلادی و در دوره قاجاريه شكل گرفت و تا به امروز دچار تغيير و تحولات متعددی شده است. با اختراع راديو اين سبك از موسيقی به طرز چشمگيری گسترش يافت و مخاطبان زيادی را به سوی خود جذب كرد.
اگر بخواهيم نگاهی به موسيقی پاپ در دوره انقلاب اسلامی بپردازيم بايد گفت، اين سبك از موسيقی پس از دوران دفاع مقدس رويكرد جديدی به خود گرفت و هنرمندانی نظير عليرضا افتخاری، پرويز طاهری، مهدی سپهر، عباس بهادری از جمله خوانندگانی بودند كه روی كار آمدند و شروع به توليد آثاری در اين زمينه كردند.
پس از روی كار آمدن دولت اصلاحات، سياستگذاریهای جديدی در حوزه موسيقی شكل گرفت و موسيقی پاپ روند مطلوبتری پيدا كرد. از نخستين خوانندگانی كه در اين دوره به موسيقی پاپ روی آوردند، افرادی نظير محمد اصفهانی، سعيد شهروز و خشايار اعتمادی بودند.
در سال 1377 اولين جشنواره موسيقی پاپ ايران برگزار شد و اين اتفاق تاثير مثبتی بر موسيقی پاپ در ايران داشت و باعث شد تا هنرمندان جديدی وارد اين سبك از موسيقی شوند. در واقع پس از اين اتفاق موسيقی پاپ كاملا روند رو به جلو به خود گرفت و تعداد زيادی آثار هنری در اين زمينه توليد شد.
امروزه موسيقی پاپ را میتوان پرطرفدارترين سبك در موسيقی ايرانی دانست كه بيشترين كار توليدی در زمينه موسيقی متعلق به اين سبك است. تعداد بسيار زياد از خوانندگان در اين ژانر فعال هستند و فعاليتهای بسيار متنوع و زيادی را در اين زمينه داشتهاند.
آموزش آواز
آواز از جمله هنرهایی است كه علاقهمندان زيادی دارد به طوری كه خوانندگی در عرصه موسيقی پاپ يكی از پرطرفدارترين مشاغل هنری محسوب میشود. آواز در سبك موسيقی سنتی هم هنرجويان و علاقهمندان خاص خود را دارد. علاوه بر اين خوانندگان و نوازندگان موسيقی سنتی از جايگاه و اهميت بالایی در سپهر موسيقی ايران برخوردارند.
امروز مراكز بسيار متعددی در حوزه آموزش آواز فعال هستند كه يكی از بهترين مجموعهها، آكادمی آوای چكاوك است. اين مركز به صورت تخصصی و با بهره گيری از اساتيد مجرب به آموزش آواز سنتی و پاپ پرداخته و عملكرد درخشانی در اين زمينه داشته است.
