در اين مقاله بنا داريم تا به مفهوم اركستر بپردازيم و يكی از برترين اركسترهای فعال در كشور يعنی اركستر ملی چكاوك را معرفی كنيم. در همين ابتدای كار اگر بخواهيم تعريفی ساده، كلی و البته رايج از اركستر را ارائه دهيم بايد گفت اركستر يا همان سازگان مجموعه ای از نوازندگان و سازهاست كه با هم و به طور هماهنگ به اجرای قطعات موسيقی می پردازند. نام گذاری اركسترها بر اساس نوع و تعداد سازهای به كار گرفته شده  می باشد كه در همين راستا می توان به اركستر سمفونی اشاره كرد كه در واقع بزرگترين نوع اركستر به شمار می رود از همه سازها در آن استفاده می شود. اركسترهای كوچكتر كه در آن فقط بخشی از سازها وجود دارند هم با نام های مختلفی شناخته می شوند مانند اركستر مجلسی كه در آن از سازهای زهی آشه ای، سازهای بادی چوبی، سازهای كوبه ای و سازهای كليدی استفاده می شود.

البته نام گذاری اركسترها صرفا بر اساس سازهای مورد استفاده نيست بلكه موارد مختلف ديگری در نام گذاری اركسترها موثر هستند برای مثال اركستر ملی ايران، اركستر ملی چكاوك و… به طور ساده تر بايد گفت اركسترها نام های مختلفی می توانند داشته باشند كه اين نام ها برگرفته از موارد مختلفی از جمله مليت،‌ فرهنگ، منطقه و… است.

نكته بسيار مهمی كه در خصوص اركسترها مطرح است موضوع سازبندی است؛ در اركسترهای مختلف سازبندی متفاوت است و به اين صورت نيست كه همه اركسترها از يك نوع سازبندی استفاده كنند. البته در موارد كلی می توان يك نظم بندی كلی را تصوير كرد اما در اجرا هر گروهی با توجه به ايده های خود تغييراتی در چينش ايجاد می كند.

در خصوص اركستر سمفونی كه به نوعی شناخته شده ترين نوع اركستر است بايد گفت كه بنيان گذار اين دست از اركسترها هايدن است. هايدن اولين كسی بود كه توانست تمام سازهایی كه در اركسترهای امروزه استفاده می شود را در آهنگسازی و سمفونی ها بنويسد. با ابداع اركستر سمفونی جوامع در گذر زمان به آن ميل پيدا كردند و بدين ترتيب اين دست از موسيقی رو به گشترش رفت تا جاييی كه بتهوون و وبر وارد عرصه موسيقی شدند و به نوعی فصل جديدی را در اين عرصه رقم زدند.

در خصوص دسته بندی سازها در اركسترها بايد گفت به طور كلی سازها به چهار دسته كلی تقسيم می شود كه شامل :

• سازهای زهی
• سازهای بادی چوبی
• سازهای بادی برنجی
• سازهای كوبه ای
• سازهای كليدی

امروزه اركسترها در عرصه های مختلفی مورد استفاده قرار می گيرند و اركسترهای ملی در هر كشوری  از اهميت بالايی برخوردار است. يكی از كاربردهای بسيار رايج اركسترها در موسيقی حماسی است كه در كشور ما هم قطعاتی با مضمون حماسی اجرا شده و بازخورد مناسبی را هم دريافت كرده است.

تفكر تشكيل اركستر در ايران به 150 سال پيش بر می گردد درست زمانی كه ايرانيان با موسيقی جهانی و بين المللی آشنا شدند. مدرسه دارلفنون به عنوان قطب علمی كشور در آن دوران تاثير بسزايی در تشكيل اولين اركستر كشور داشت.

علتی كه باعث شد تا در اين مركز بخشی به موسيقی اختصاص يابد سفرهای پادشاه وقت يعنی ناصرالدين شاه به اروپا بود كه در آنجا با موسيقی نظامی و كاركرد آن آشنا شد لذا دستور داد كه در بخش آموزش های نطامی دارالفنون يك دسته موسيقی تشكيل شود. به مرور زمان و با حضور اساتيد موسيقی اروپايی اين بخش به تديج توسعه پيدا كرد و توانست اتفاقات بسيار مطلوبی را در زمينه موسيقی مدرن و هنر مدرن رقم بزند به طوری كه ريشه بسياری از فعاليت های موسيقی در كشور به همين بخش موسيقی دارالفنون باز می گردد.

اركستر ملی چكاوك

اركستر ملی چكاوك را بايد پرافتخار ترين و بزرگترين اركستر خصوصی كشور دانست به طوری كه در طی دوران فعاليت خود عملكرد خارق العاده ای داشته و توانسته خود را به عنوان برترين اركستر خصوصی كشور مطرح كند. اين اركستر توسط جناب آقای رضا شايسته پايه گذاری و مديريت می شود، همچنين اين اركستر وابستگی عميقی با آكادمی موسقی آوای چكاوك دارد و هنرجويان اين مجموعه در صورت اثبات توانايی های خوداين امكان را دارند كه در بزرگترين و پرافتخارترين اركستر خصوصی كشور فعاليت كنند.