سنتور
سنتور يكی از محبوبترين و پرطرفدارترين سازها در ايران است كه در سبكهای مختلفی از موسيقی ايرانی از جمله پاپ و كلاسيك مورد استفاده قرار میگيرد. به نوعی میتوان گفت كه سنتور در ايران بيشتر از ساير كشورها رواج دارد. سنتور يك ساز كاملا ايرانی است كه توسط ابونصر فارابی طراحی شده است. اما اين ساز در مرزهای جغرافيايی ايران محدود نشده و طبق گفته بسياری از پژوهشگران موسيقی، اين ساز از ايران به ساير مناطق جهان از جمله كشورهای عراق، ترکیه، سوریه، مصر، پاکستان، هند، تاجیکستان، چین، ویتنام، کره، اوکراین، آسیای میانه و نیز بعضی كشورهای اروپايی از جمله يونان منتقل شده است. سنتور از جمله سازهایی است كه هم قابليت تك نوازی دارد و هم همنوازی. سنتور قدمت بسيار طولانی دارد و بنابر شواهدی يك ساز باستانی است. نكته جالبی كه در خصوص سنتور مطرح است اين موضوع است كه از اين ساز در تورات، كتاب مقدس يهوديان نام برده شده است و پيروان يهود علاقه زيادی به اين ساز داشتهاند. سنتور در دسته سازهای زهی قرار میگيرد كه دارای 18 خرك و 72 سيم است به طوری كه از هر خرك 4 سيم عبور میكند.
سنتور با استفاده از يك شی چوبی به نام مضراب نواخته میشود كه نوك اين مضراب هلالی شكل است و معمولا از چوب گردو و يا شمشاد ساخته میگردد. اين ساز را به لحاظ طيف صوتی، يكی از گستردهترين سازها میتوان دانست كه دارای بيش از 4 اكتاو است و صدای شفافی دارد. بر روی سنتور دو گل وجود دارد كه فلسفه وجودی آنها علاوه بر زيبايی ظريفتر شدن صدا است.
سنتور دارای اجزای مختلفی است كه از آن جمله میتوان به بدنه، سيم، خرك، گوشي، سيم گير، شيطانك، آچار كوك و مضراب اشاره كرد.
اساتيد بزرگ سنتور
با توجه به اصالت ايرانی سنتور و جايگاه ويژه آن در موسيقی ايران، اين ساز اساتيد بسيار بزرگ و بینظيری دارد. در اين خصوص میتوان به اساتيدی چون محمد حسن خان، محمدصادق خان سرورالملك، حسن خان سنتوری، استاد ميرزا اسدالله، علی اكبر شاهی، حبيب سماعی، نور علی برومند، ابوالحسن صبا، مهدک ناظمی، مرتضی عبدالرسولی، قباد ظفر، حسين صبا، داريوش صفوت، مجيد كيانی، فرامرز پايور، پرويز مشكاتيان، ارفع اطرايی، اردوان كامكار، سعيد ثابت، حسين ملك، پشنگ كامكار، رضا شفيعيان، سيامك آقايی، غلام رضا ورزنده، حسين پرنيا، مهران مشكری، ميلاد كيانی، آذر هاشمی، منوچهر صادقی، منصور صارمی، سوسن اصلانی و بهناز ذاكری اشاره كرد. البته این افراد بخشی از اساتيد اين ساز هستند و شخصيتهای ديگری نيز در اين زمينه مطرح هستند.
انواع سنتور
سنتور انواع مختلفی دارد و اين اختلاف بين ابعاد، كلاف و… مطرح است. در ايران بيشتر سنتور سل كوك و لاكوك رواج دارد، به نوعی بيشترين تمركز مراكز آموزشی روی اين دو ساز است اما سنتورهای ديگری نيز وجود دارد كه میتوان گفت رسمی نيستد و صرفا مبنا آنها ديدگاه و سلايق نوازنده هاست. از جمله اين سنتورها، سنتورهای 10، 11 و 12 خرك هستد.
سنتور لاكوك
اين مدل از سنتورها بيشتر برای تك نوازی طراحی شده است كه به نسبت سنتورهای سل كوك صدای زيرتری دارد و به لحاظ كوك نيز يك پرده بالاتر از سنتور سل كوك، كوك میشود. به لحاظ اندازه، اين سنتو 26 سانتی متر قطر دارد و ضخامت چوب كلاف نيز 16 ميلی متر است.
سنتور كروماتيك
بر خلاف سنتورهای لاكوك اين سنتور بيشتر برای هم نوازی و اجرا در اركسترها طراحی شده است. اين سنتور اولين بار در سال 1337 به سفارش حسين دهلوی توسط ابراهيم قنبری ساخته شد.
از انواع ديگر سنتورها میتوان به سنتور باس و سنتور سی كوك اشاره كرد.
آموزش سنتور
امروزه تمايل به يادگيری موسيقی در جوامع بيشتر شده و هنرجويان زيادی جهت يادگيری موسيقی اقدام میكنند. به تبع اين موضوع مراكز زيادی اقدام به آموزش در اين زمينه كردهاند. در سيستم آموزشی هم رشتهها و گرايشهای متعددی در زمينه موسيقی چه در مدارس (هنرستانها) و چه در دانشگاهها ارائه شده است. بخش خصوصی هم اقدامات قابل توجهای داشته و بخشی از رسالت آموزش موسيقی را بر عهده گرفتهاند. يكی از اين مراكز خصوصی، آكادمی آوای چكاوك است كه در زمينه آموزش انواع سازها به ويژه سنتور فعاليتها و اقدامات قابل توجهای داشته است. اين مجموعه با بكارگيری اساتيد توانمند سنتور، فضای مناسبی برای هنرجويان اين ساز محبوب فراهم كرده و علاقهمندان اين فرصت را دارند تا با ورود به اين مجموعه، سنتور را به صورت تخصصی آموزش ببينند.
