تأثیر طبیعت در موسیقی ایران
موسیقی نشانگر پیوند عمیق روح آدمی با محیط اطراف او و نمایشگر هارمونی بین اجزا مختلف طبیعت است. موسیقی ذاتاً برگرفته از اصوات طبیعی است. در نتیجه به هر میزان که به طبیعت نزدیک شود به ذات خود متمایل شده است. در موسیقی ملی ایران که شامل آهنگها، ترانههای ایرانی و تصنیفها است، جلوههای مختلف طبیعت ایران منعکس شده است. تأثیر طبیعت در موسیقی ایران در هر نقطه متفاوت است. هر منطقه در ایران با توجه به بافت فرهنگی – اجتماعی، آیینهای محلی و موقعیت جغرافیایی موسیقی خاص خود را دارد.
طبیعت و محیط زیست بر رفتار و ذهنیت مردم هر منطقه و در نتیجه موسیقی آنها تأثیرات متفاوتی میگذارد. مردم هر منطقه براساس شرایط محیطی خود دست به انتخاب سازهای مختلف میزنند. نقش طبیعت در موسیقی محلی مانند موسیقی خراسان، بلوچستان، مازندران و… بیشتر به چشم میخورد.
طبیعت مادر نتهای موسیقی
موسیقی وسیله ای برای انتقال احساس از طریق اصوات مختلف است. این احساس در میان نتها، ریتمها و ملودیها پنهان شده است. موسیقی طبیعت به مرور زمان توجه انسان را به خود جلب کرد. در ابتدا از برخورد اجسام با یکدیگر، دمیدن باد در شاخ جانوران یا نیهای شکسته، کشیده شدن نخها به روی یکدیگر و… آغاز شد. طی هزاران سال رشد و تکامل یافت و به شکل نتهای امروزی شناخته شد. در واقع میتوان موسیقی انسانی را حاصل صداهای منظم و مختلف طبیعت دانست. اینچنین تأثیر طبیعت در موسیقی را در ایران نیز میتوان مشاهده کرد. در برخی از دستگاههای موسیقی سنتی ایران و در موسیقی نواحی مختلف تأثیرات طبیعت و الحان طبیعی کاملاً مشهود است.
موسیقی محلی ایران
هر ناحیه از ایران عزیز بافت جغرافیایی، اجتماعی و آیینهای مخصوص به خودش را دارد. این تفاوتها به همراه خود موسیقی خاصی را برای هر منطقه خلق کرده اند. موسیقی محلی و قومی میراث برجای مانده از گذشتة تاریخی هر ملت است. همچنین به عنوان بستر موسیقی ملی نیز شناخته میشود.
ذهن هنرمندی که در نیستانهای گسترده، بیشه ای از درختان گردو، افرا و شمشاد زندگی میکند، پتانسیل تبدیل شدن به نوازنده ای بزرگ و چیره دست را از محیط اطراف به او الهام میشود. باید در نظر داشت که در مقابل محدودیتها و ویژگیهای خاص محیط نیز بر رفتار انعکاسی مردم آن منطقه بسیار مؤثر است.
طبیعت هزار رنگ ایران
تأثیر طبیعت محیط کوهستانی بر موسیقی بسیار مشهود است. در این مناطق گاه افراد بین دو دره با یکدیگر به گفتگو میپردازند. در این حالت گفتگوها بیشتر شبیه فریاد است. این امر باعث شده اغلب خوانندگان اوج خوان که دارای وسعت صدای مناسبی هستند، از مناطق کوهستانی باشند. عکس این حالت در مناطق کویری وجود دارد.
مناطق غرب و جنوب غربی ایران دارای آب و هوایی خشک، روزهایی گرم و شب هایی سرد هستند. این شرایط محیطی خصلتهایی مانند سلحشوری و جنگجویی را در قوم لر فراهم کرده است. بر این اساس قوم لر دستگاه ماهور را در انتخاب گام موسیقایی خود برمی گزینند. این انتخاب شکوه، عظمت و صلابت قوم لر را به رخ شنوندگان میکشد.
در مقابل در مناطق شمالی ایران رطوبت هوا به حد اشباع رسیده است. مردم در این منطقه در وضعیت آرامش بخشی به سر میبرند. کلام ترانهها در موسیقی این نواحی مملو از مضامین لطیف و عاشقانه، بهار، خم گیسوی نگار و… است. از سوی دیگر نوازندگان سایزهایی مانند تنبک، تار و کمانچه از تأثیر هوای مرطوب بر کیفیت صدای ساز ناراحتاند. در نتیجه به طور طبیعی نوازندگان این ناحیه تمایل به نواختن سنتور دارند.
به اصفهان برویم! در استان اصفهان نیز وجود نیستانهای متعدد موجب کثرت نوازندگان نی در این منطقه شده است. مردم در طول تاریخ حداکثر بهره را از شرایط طبیعی برده اند.
کلام آخر
تأثیر طبیعت در موسیقی ایران قابل چشم پوشی نیست. تنوع جغرافیا و محیط طبیعی باعث تنوع نغمهها و سازها و ایجاد سبکهای مختلف شده است. اما امروزه شما در هر جایی باشید میتوانید انواع سازها و سبکها را با توجه به علاقه و استعداد خود دنبال کنید. آکادمی موسیقی آوای چکاوک یکی از بهترین آموزشگاههای موسیقی کشور است. حضور اساتید برجسته موسیقی کشور این مرکز را معتبر و قابل اعتماد کرده است. انواع سازها در بالاترین کیفیت به هنرجویان آموزش داده میشود. وقت آن است که نواختن ساز دلخواه خود را بیاموزید و جادوی موسیقی خود را در دل طبیعت جاری کنید!
