موسیقی درمانی یکی از شیوههای پزشکی است. استفاده از موسیقی برای شفای بیماران ریشهای بسیار قدیمی و تاریخی کهن دارد. در قبایل و تمدنهای نخستین در اکثر آیین ها و مراسم، آواگری و حرکتهای موزون وجود داشته است. آنان این روش را برای ایجاد جذبه و خلسه، از خود بیخودی، تسلط بر ذهن و نفوذ در ناخودآگاه مورد استفاده قرار میدادهاند. در این مراسم با اوراد و القاء، از قوای مافوق الطبیعه برای تسکین و شفای بیمار طلب نیرو میکرده و ارواح بیماری زا را از بدن بیمار دور میساختهاند. در واقع ریتم طبلها، زنگها و حرکتها وسیلهای برای تمرکز و توجه بیمار به القائات بود. در اثر تلقین، انرژی و باوری که در این مراسم به وجود میآمد تغییراتی در ناخودآگاه و احساس فرد ایجاد شده و شفا صورت میگرفت.
به همین صورت استفاده از موسیقی در معابد به خصوص در عهد پیامبران بنی اسرائیل از جمله حضرت داود و موسی و پیروان آنها بسیار رواج داشت. کتاب مزامیر داود دستورات بسیاری در بارۀ اجرای موسیقی دارد و از استادانی نام میبرد که رهبری گروه خوانندگان را بر عهده داشته و نوازندگانی که بربط، سنج، جغجغه، دف و سازهای دیگر مینواختند.
موسیقی درمانی، یکی از شیوههای درمانی نوین در پزشکی است.
در سراسر مصر و بین النهرین موسیقی و شفا با معابد پیوند خورده بود. در واقع موسیقی وسیله ای برای تلقین و تأثیر اوراد و نیایش ها و آداب و مقررات دینی بود. در تمام فرهنگها و تمدنهای باستانی نیز، موسیقی به گونه ای برای شفا و تربیت و تعلیم افراد به کار میرفته است. در فرهنگ هندوان که به بیش از چهار هزار سال پیش برمیگردد، موسیقی در زمینههای عرفانی برای لطافت اخلاق و اعتدال و صفات انسانی استفاده میشده است.
در دین هندو خدای شیوا به خدای رقصنده شهرت دارد. خدایی که به وسیلۀ حرکتهای موزون با رمز و رازهای کیهانی ارتباط برقرار میکند و با نیرو و انرژی رقص، در آفرینش و سرنوشت انسان و زمین و زمان، دخالت و تغییرات شگرف و عمده ایجاد میکند. در واقع خدای شیوا نیرو و انرژی خود را با رقص زیبایی به کائنات منتقل میسازد. این رقص (کاتاک) هم اکنون در کشور هند رایج است و با حرکتهای موزون، معانی و تعابیر اخلاقی و فلسفی بیان میشود.
رقصی هماهنگ، مؤثر و با نفوذ که احساس زیبایی، شور و نشاط درونی را در بیننده برمیانگیزد. اما در تمدن های یونان و روم باستان با نگرش علمی و پزشکی بیشتری با موسیقی برخورد میشد. در نظر یونانیان، موزیک، معنایی بیش از موسیقی صرف داشت. از این رو، نه تنها با زیبایی نوایش، بلکه به واسطه تأثیر اخلاقی اش بر شنونده، مورد قضاوت قرار میگرفت. یونانیان معتقد به خدای آپولو بودند. خدایی که هم قدرت موسیقی و هم قدرت طب داشت یعنی خدای طب و موسیقی. نیروی موسیقایی آپولو بی نظمیها و ناهماهنگیهای امواج بدن را تعدیل میکرد و سلامتی را به بیمار باز میگرداند.
