موسیقی و ساز
دنیای موسیقی و ساز بسیار گسترده و وسیع است و دارای تنوع بسیار زیادی است که هر فردی را راضی میکند. سازها را طبق ویژگیها و نوع خاصی که دارند در دستهبندیهای مختلف قرار میدهند. مثلا سازهایی که با ضربه نوازنده نواخته میشود، کوبهای نامگرفته و دیگر سازهایی که با دمیدن در ساز نواخته میشوند را ساز بادی میگویند. هرکدام از این دستهبندیها دارای انواع مختلف و تنوع آلت موسیقی بسیار زیادی هستند. یکی از سازهای شگفتانگیز و عجیب سازی است که با آب نواخته میشود به نام ساز هیدرولوفون که در این مقاله با آن آشنا میشویم.
هایدرولوفون
این ساز اولین سازی است که با آب نواخته میشود و صدای آن توسط آب و هر مایعات دیگر تولید میشود. این ساز توسط یک محقق کانادایی در سال ۱۹۸۰ اختراع شد. دلیل ساخت این ساز بهاینعلت بود که افراد نابینایی هستند که علاقمند به ساز موسیقی و نواختن آن هستند، بتوانند از دیگر حواس خود بهغیراز بینایی برای نواختن سازهای موسیقی استفاده کنند. این ساز در ظاهر پیچیده به نظر میآید؛ ولی دارای ساختاری است که بسیار ساده و تقریبا شبیهسازهای چوبی بادی مانند قرهنی و ساکسوفون طراحی شده است.
البته شباهتهای زیادی هم به ساز کیبورد الکتریکی هم دارد. میتوان این ساز را روی بیشتر ابزارهای تولید صدا هم نصب کرد و از تغییر صدای آن استفاده کرد. از این ساز میتوان استفادههای دیگری هم کرد و آن را درون آب گرم خود در حمام قرارداد. این ساز یک ابزار موسیقی آکوستیک تونال است و میتواند با تماس فیزیکی مستقیم با آب یا مایعات دیگر نواخته شود و صدا یی که تولید می کند بهصورت هیدرولیکی تولید میشود.
ایده ساخت ساز هایدرولوفون از کجا شکل گرفت؟
فردی به نام استیون مان گفته است که ایده و نظریه طراحی این ساز در زمان وقوع یک اتفاق تصادفی در فکر او تداعی شده است. وی کامیونی چند مخزنی را که با هیدروژن مایع در حال پرشدن بود را مشاهده میکرد. در زمانی که مایع در لولههای دستگاه در حال عبور کردن بود، صدایی تولید می کرد که بسیار عجیب و مجذوبکننده بود. این نگاه خلاقانه موجب ایجاد یک ایده برای ساخت این ساز عجیب با صدایی تکرارنشدنی شد.
شیوه نواختن ساز هایدرولوفون
همانطور گفته شد این ساز توسط آب و مایعات تحت تاثیر قرار گرفته و نواخته میشود. نوازنده در نواختن این ساز نوازنده می تواند، جریان آب را با انگشت در هر یک از سوراخ ها و راههای ورودی آب مسدود کند تا صدای نتی را که میخواهد ایجاد کند و یا این که صدای ساز را طبق مکانیزمهای تولید صدای هیدرولیک ایجاد کند. ساز هیدرولوفون از مکانیزمهایی که برای تولید صدای آب استفاده میکنند، بهره میبرد.
پس میتوان طرز کار این ابزار موسیقی بدین صورت است که آب به داخل لولههای منحنی و خمیده که در آن سوراخهای ایجاد شده پمپاژ میشود و فشار آب موجب میشود آب درون لوله به جریان افتاده و سوراخها خارج شود. مکانیزمهای تولید صدا در هر سوراخهای ایجاد شده در زمانی که نوازنده انگشت را روی هر سوراخ بگذارند آب از مکانیزم تولید صدا رد شده به بخش دیگری از ساز انتقال پیدا میکند.
ویژگی ساز هایدرولوفون
این سازه عجیبوغریب سازی غیرمعمول است و معمولا نوازندهای ماهر دارد. نواختن این ساز بسیار جذاب است؛ اما دلیل بر این نیست که فقط افرادی که حرفهای هستند که قادر به استفاده از این سازها هستند. همه افراد حتی کودکان هم میتوانند به استفاده از این ساز بپردازند و خود را سرگرم کرده زمانهای شاد و خوشی را فراهم کنند. صدای جریان مایع در این ساز به طرزی ماورایی شنیده میشود. میتوان گفت صدای جادویی است و بسیار خاص که نمیتوان آن را کاملاً توصیف کرد.
کلام پایانی
گفته شد که این ساز عجیب برای افراد نابینا طراحی شده است. این افراد با تمرینهای سخت میتوانند، نواختن این ساز را یاد بگیرند. پس چرا نباید امروزه سازهای ساخت شود که افراد نابینا هم بتوانند از آنها بهره ببرند و بتوانند با حسهای دیگر خود سعی در یادگیری موسیقیهای دیگر بکنند.
