موسیقی جایگاه حائز اهمیتی در نظر دانشمندان و عرفا دارد. از اینرو تاکنون عرفا و صاحب نظران اسلامی نظرات مختلفی در نظر موسیقی ارائه کردند. نویسندگان رسائل اخوان الصّفا در آغاز رسالۀ مجمل الحکمه با صراحت بیانی شگفتانگیز موضع خود را در مورد نحوۀ تأثیر موسیقی بر جسم و روان نشان میدهند: و هر صناعتی که به دست مردم کرده شود هیولا و اَشکال او جسمانی باشد الّا صناعت موسیقی که موضع آن جواهر روحانی است … و تأثیر او جمله روحانی است و نفس به سبب او حرکت کند. همچنین توجه این نویسندگان بر تأثیر روحیه و جسم است. آنها در این باره چنین میگویند:
… و این بسیار است و پوشیده نیست، چنان که در هیکلها، ساز میزنند تا دعاها مستجاب میباشد و مفسدان به راه توبه میآیند. و در بیمارستانها زنند سبب شفای بیماران … چنان که اگر کسی در این علم حاذق بُوَد و علوم طبیعی نیک داند به نوعی از موسیقی هر بیماری که خواهد از تن ببرد بیخلاف بینش، همچنین ابن سینا نخستین طبیبی است که موسیقی را برای شفای بسیاری از بیماران تجویز و سفارش کرده است.
در نسخۀ خطی رسالۀ ابن سینا دربارۀ شفای بیماران از راه موسیقی که در موزۀ شرقشناسی بریتانیا محفوظ است: در فجر کاذب، آهنگ راهوی و در وقت صبحِ صادق آهنگ حسینی گوش کنند. وقتی که آفتاب به اندازۀ دو نیزه بالا میرود، آهنگ راست را برای آنها بنوازند. هنگام چاشت، آهنگ بوسلیک خوب است و نیمروز به دسترسی به این مدرک بر پایة آیین نامة ثبت و اشاعة پیشنهادهها، پایاننامهها، و رسالههای تحصیلت تکمیلی و صیانت از حقوق پدیدآوران در آنها آهنگ زنگوله گوش کنند.
از نظر عرفای اسلامی، موسیقی جایگاه روحانی داشته و توانایی تزکیه نفس دارد.
بعد از ظهر عشاق را بشنوند و کمی قبل از عصر آهنگ حجاز را برای بیماران بنوازند. وقت عصر آهنگ عراق خوب است که بشنوند و نزدیک غروب شفای بیماران در آهنگ اصفهان است. بعد از غروب آهنگ نوا مناسب است و بعد از نماز شام آهنگ بزرگ بشنوند. وقت خواب آهنگ مخالف برای آنها بنوازند و میفرماید منظورم از آهنگ مخالف آهنگ زیرافکن است.
